30/7/2010

Chiều nắng khiếp. Đi gửi chuyển phát, đi qua bên kia đường mới sực nhớ là chả mang theo cái địa chỉ mới của hắn, điện thoại cũng cất nhà. Đành lội bộ về. Rồi lại lội đi. Vẫn nắng.

Bưu điện có mấy bà già nhân viên khó chịu phết, gặp ai cũng gắt gỏng. Hên là mình lễ phép, vâng dạ liên hồi nên bả cũng êm tính. Hàng gì đây hả em ? Dạ, sách ạ. Thủ tục, mở ra săm soi. Lấy giấy bìa gói lại, dán bụp bụp. Rồi, xong. Một bà người Bắc vô gửi hàng, một hộp thuốc đau mắt gửi lên Chùa ở Vũng Tàu, đống quần áo gửi về Hà Nội- người ta gọi là 'gửi về thành phố'. Lơ đãng thế nào mà bả cầm đến 2 tờ hóa đơn. Báo hại bà nhân viên giục mình chạy ra kêu la ầm trời không thì "bả đi mất đó em." Vô, mấy bả cười hề hề. "Á, thì ra là tờ của em." . Mình cũng cười lại, rồi nhận tờ giấy một cách nhẹ nhàng. Khiếp, vẫn nắng.

Cười qua cười lại thế mà chả ai chịu giảm cho mình cái phí chuyển phát nhanh đắt đỏ ấy.

Sỏi đá

Thật là đau giò. Ôi những con đường Sài Gòn về đêm, khó nhằn đến thế. Báo hại chạy lạc đến tuốt Quận Tân Bình rồi mới biết mình bị lạc. Đèn đuốc mờ mịt, đường phố lô cốt dựng đầy, gồ ghề. Một quán cafe quá rộng cho những buổi trình diễn nhạc sống như thế. Một con đường ngược chiều. Tối thui.

Xe tải chạy vùi đầu về phía trước. Tạo ra những tiếng động vang lừng dưới những viên sỏi, viên đá khắp đường, những mảnh chắp vá, những mảnh chắp vá.

Ánh đèn vàng vọt, như thôi miên. Hoa mắt. Chả thấy bóng dán một đồng minh nào cả. Chạy giữa gió, cát, những chiếc xe tay ga rù rì, những chú xe tải ầm ĩ. Âm binh.

Có gì đâu ? Hử, có gì đâu. Chỉ một vài chỗ ngồi là trống. Những tiếng vỗ tay lộp bộp trong quán, một chú bé được chàng ca sĩ - với chất giọng như Tuấn Ngọc - hát tặng bài Happy Birthday to you. Chú bé thổi nến, cay xè.

Có một cái gì đó ngột ngạt trong không khí, nơi những bản tình ca cũ kĩ cất lên.

Chị Quỳnh như nhỏ nhoi, mừng cho chị vì đã có được chỗ ở tốt mà không có một tí công sức của mình trong đó. Có một thứ gì đó khó hiểu. Một người con gái Bắc. Trông thì nhỏ nhoi, nhưng có một sức lực gì đó khó tả, một bản lĩnh, của một người con gái học Đạo Diễn. Chị kể, chị là một người gặp nhiều may mắn trong đời. Ừ, hi vọng là thế, và với may mắn đó có lẽ chị sẽ vui, sẽ sống vui trong cuộc đời này. Kéo nhau về, chị reo lên : "Ô, xe em có cái chống chân này, đỡ quá, thế mà khi nãy chị không thấy." .Lại đèo chị về, giữa âm binh xa lộ, quặc quẹo trong một con hẻm vồ vập xấu xí gần bờ kè. Gió không thổi.

Thế là mình lại lạc, một mình trong bóng tối, quay cuồng vật lộn giữa một đêm trắng xóa, chốn Sài Gòn vĩ đại.

Chị nhắn, Tối nay chị thật vui - nhưng thấy em vất vả quá. Chả biết trả lời thế nào. Vất vả đã không phải là từ mình hay dùng để than vãn, mình thường dùng "Mệt chết cha chết mẹ. Mệt vãi lu", hay đại loại những câu chửi hồn nhiên như thế. Vãi hết cả mồ hôi.

Có lẽ, cái cốt yếu là làm sao ngày mai mình đi bơi (và thiền) được với cơn nhức chân này.

trò chơi đầu đời – em đào mồ chôn dưới nắm sỏi quơ được

trong hoang mang em hụt hẫng
em ngồi một mình khóc/ cười trước mọi ảnh tưởng
tuổi thơ và hình bóng của nó
quê hương và mảnh đất

-Sỏi đá- Tuệ Nguyên

Mình là ai ?

Hôm nay tôi ăn chay. Và từ mai trở đi, tôi quyết định ăn chay, càng lâu càng tốt.

Đầu tiên là để tĩnh tâm, thứ hai là để tĩnh cái bụng lại. Thịt cá dầu mỡ nhiều quá khiến đầu óc rối bời, u mê, không sáng suốt - hay chắc là tại mình đổ thừa nó như vậy.

Tôi cũng chẳng biết nữa, có lẽ Phật sẽ giúp tôi.

Với tôi, bơi lội, có lẽ là một cách thiền. Thiền, là tĩnh, là hành trình đi đến đối diện với cái tôi, đắm mình trong cái cốt lõi bên trong nhất, sâu thẳm nhất của riêng mình. Đó là tự do.

Bơi lội, tôi luôn đi thật sớm, khi những người làm vệ sinh còn ngọ nguậy xung quanh, trán rửa, lọc nước. Tôi thở đều, lắng sâu một bầu không khí trong veo, mang tí mùi nước khử, với ánh mặt trời chưa kịp rạng, một cái lạnh trong cơn gió nào đó. Mê man.

Tôi như muốn trút bỏ mọi thứ khi nhảy ùm vào bên trong. Nước, xanh, tinh khiết. Sự trôi nổi giữa hai thế giới, dưới nước - và trên bờ, làm tôi thững mình. Tôi bơi nhẹ, một mình một cõi, thả lỏng, nhưng cố gắng. Dĩ nhiên có những niềm tin nào đó, những suy nghĩ trôi bâng quơ nào đó, nhưng tôi sẽ không nghĩ gì cả, có đúng thế không ?

Và có lẽ, trong sự bếp bênh giữa hai môi trường, hai thế giới, tôi như chợt nhận ra - và nó như chợt chiếu sáng, tôi đang thiếu thốn, một cái gì đó. Cho chính mình. Của chính mình.

Cuộc sống, xét ra là một cuộc truy tìm khốn khổ, để tìm ra được "Mình là ai ?" . Nó không phải là cái danh vọng, cái chỗ đứng trong xã hội, mà là cái hiện hữu.

Xem Into the Wild, thương anh này đến thế, yêu anh này đến thế, mà chả làm theo được.

Cuộc sống, lẽ ra là để nhìn thấy, vũ trụ chạy xung quanh ta thế nào, chứ chả phải ta chạy trong vũ trụ thế nào.

Và dù gì đi chăng nữa, hành trình truy tìm "Mình là ai?" chẳng phải dễ dàng.

Ôi buồn

Em biết chưa ?
Hay - chưa biết
Tình ta thực tại ?
Chết chưa đây ?
Mùa đông quay
Với những con tàu
Co xiết trên ray.

Ôi buồn,
Cái buồn lay cả đời ta
Không qua
Gió đạp

Ôi buồn
Cái buồn
quay cả đời ta.

Lay

Anh đến tìm em trong những âm thanh giòn giã của bánh gạo
Hay những chiếc chuông gió cuồng quay trong im lặng
Hay những cây bồ đà phiêu du trong sương ảnh
Hay những hạt thóc tràn em gánh chịu trên vai

Anh đến tìm em trong cơn say quờ quạng
Kéo bấm nút quần trong con thú đăm chiêu
Anh tìm một chút cõi tình trong suốt
Vì tâm anh bao ảnh mãi không còn.

Anh nhìn em qua cửa kính tràn bờ
Bầy sói hoang nhìn anh lo sợ
Gầm gừ mãi những bài ca hoang độc
Tàn rụi một tình kéo lửa dần lay

Anh chờ em trong thùng rác công viên,
Với đôi cánh gãy, vụn tràn ngày
Của thần tình yêu không bao giờ xác thịt
Nhân thế ánh lấp mãi bụi trần gian.

Em đến tìm anh khi hoang tàn ánh lên những cơn giông tố đầu tiên
Dần lay khúc ca cuối cùng của loài người không còn đất sống
Không còn em anh sống để làm gì hử,
Em ?

Agalloch

Khiếp, chả bao giờ nghe Agalloch bao giờ. Hôm qua mới mở lên nghe thử. Người ta mân mê ca tụng nó là thứ âm nhạc Doom Metal sầu thảm của thiên nhiên này nọ. Nếu thiên nhiên theo kiểu Empyrium gió mát trăng sao buồn vu vơ thì chả phải. Acoustic chả phải là thứ chiếm quá nhiều trong Agalloch, chả bao giờ cả. Những band khác, sự lạnh được mang đến với acoustic - mỏng manh - như gió. Cái lạnh trong Agalloch là của tiếng riff nặng nề đeo bám, lập hoài một chu kỳ lạnh lùng. Cái lạnh của những cơn bão tuyết kéo rắt gọt da thịt ra thành từng mảnh.

Nghe Agalloch như bị cuốn theo cơn bão tuyết đó. Nếu như cái buồn của thiên nhiên thì phải tỏ ra dàn trải sâu rộng thấm trời đất thì Agalloch làm ngược lại, họ tạo nên cái buồn kín đáo, queo quắt, như ép chặt ta. Trong cô độc.

Với những lời nhạc ngắn ngủi, như thơ, như những lời thở dài.

Thứ âm nhạc khép chặt trái tim, ru ta trong nó. Giữa những cay cú của cuộc đời, những hỉ nộ ái ố, giã tan đi mất, giòn giã như những nhịp drum cuồng vĩ và day dứt.

Thật ngạc nhiên là họ lại đến từ nước Mỹ.

Đắng

Đắng lắm một mùa hoa
Tìm bao nhân ảnh ai về
Ai còn
Mặc ai chờ đón
Ngõ đưa
Lưa thưa vài hàng,
Vài dòng nước mắt
Trôi lững lờ như con lắc dao động
Quanh co
Ngõ thưa

Vắng lắm một mùa nắng
Thuyền đưa ai trôi một ảo ảnh mù khơi
Xa về
Mặc ai tìm đến
Ai hay
Buông tay
Ngó nghiêng vài người
Vài khuôn mặt
Trôi thoáng khóc như những con tàu bay
Âm u
Thôi say.

Nắng lắm
Và vắng lắm
Một mùa không mưa
Một mùa bay
Trơ trọi
Vô hồn
Mặc cảm

Đường về đâu khi tứ xứ hư vô
Hư vô vang vọng
Hư vô vấn vương
Hư vô tìm hư vô
Khi tứ xứ dần lay
Xót xa
Xót xa
Lá bay
Xót ta

...

Và tôi
ngó nghiêng tìm đường về
Quanh co
Lững lờ
Lưa thưa
Trơ trọi.

Những con đường tôi đi
Ngạt ngào mùa tháng Bảy.
Sông vắng
Núi đôi
Mình ta chết.

The boy in the striped pajamas

Xem 'cậu bé vận đồ pijama' mà thật buồn. Lò sát sinh - phòng hơi ngạt, hai em bé, trần truồng, hai tay như vận vào nhau, cái kết sau dửng dưng đến thế ? Rồi cơn mưa chợt đến, với tiếng khóc xé lòng của người mẹ, với đôi mắt thẫn thờ của người bố. Rồi những bộ đồ tù trông như pijama bị bỏ lại, ẻo lã, ỏng eo. Màn hình mờ đen. Im thin thít.

Phim vừa ngây thơ vừa gai góc. Gai góc với chủ đề câu chuyện, với những xung đột mà nó dựng ra, với một tone màu xám chán ngán, trông cứng ngắc, vô cảm. Những góc nhìn như bị giam cầm, qua những hàng rào mắt điện, qua những thanh cầu thang của căn nhà, qua những khung cửa. Cuộc đời, con người như bị giam cầm, có lẽ - cái thế giới mà Hitler tạo nên chính là một thế giới giam cầm, trong những lời nói xằng bậy, tẩy não của những người được gọi với danh xưng Nhà Giáo, biện hộ cho mình với chức danh 'người cải tổ đất nước'. Ngây thơ với những khi bầu trời, những cánh rừng xanh rì. Những khi hai cậu bé, ngồi đối diện bên nhau, chia nhau những mẩu bánh mì, chơi cờ với nhau, chúng nhìn cuộc đời xám tối qua ánh nhìn trong veo.

Bộ phim là diễn xuất của những đôi mắt. Đôi mắt xanh trong veo của Bruno, ngây thơ và nhìn cuộc đời đơn giản, hồn nhiên. Đôi mắt đen và xoáy sâu của Shmuel, buồn thê thảm, trông đói meo và tội nghiệp, ánh mắt mặc cảm, ngượng ngập - trông khổ ải nhưng vẫn ngây thơ như lứa tuổi 8 của nó. Đôi mắt với ánh nhìn cứng rắn của người bố, đôi mắt bất lực và dày vò của người mẹ, đôi mắt chịu đựng và tốt bụng của ông cụ Do Thái trồng khoai tây, đôi mắt thẳng thắng, cương nghị của chàng sĩ quan trẻ.

Phim nhiều xung đột. Tình cảm của hai đứa trẻ vẫn trong vắt như bản thân chúng. Bruno vận cho mình một bộ pijama, đào đất chui vào cùng Shmeul, tìm kiếm bố của Shmeul một cách vô vọng, để rồi cậu bị vướng mình vào cái ách khốn nạn, cái ách mà bọn Phát Xít đặt ra cho những con người Do Thái. Việc vướng mắc này cũng cho ta thấy, chúng ta đều là con người, là anh em với nhau, cớ sao còn có chỗ cho những hành động vô nhân đạo như thế xảy ra. Chiến tranh trong phim u xám, khô cằn, được đẩy đối lập lên với đôi chỗ màu sắc tươi rói của hai đứa trẻ, nhưng lé loi. Buồn, trơ trọi.

Và nhiều bí mật đợi người xem khé hở, có lẽ - do bộ phim được kể dựa theo điểm nhìn ngây thơ của hai đứa trẻ, mà chúng thì làm sao mà hiểu hết cho được cái thế giới của người lớn với nhiều mưu mô và tội ác. Đạo diễn chơi trò mèo vờn chuột một cách nhẹ nhàng, chậm rãi. Phim có một bầu không khí nặng nề đè lên đầu, cho dù nụ cười của hai đứa trẻ có tươi rói đến cách mấy, phim vẫn buồn.

Và khi chúng bị dồn ép giữa những con người Do Thái khác, ốm đói, trần truồng, run rẩy, nắm tay nhau, tự nhủ : "Chỉ là chúng ta sắp sửa đi tắm thôi. Chỉ là đi tắm thôi, đúng không ?" Cơn mưa bay vào mắt ta, rơi ra những giọt lệ.

Cuộc dạo chơi của những đứa trẻ vận đồ pajamas. Hay, có lẽ là hành trình đưa nhân loại vào địa ngục.

Ồ oạp

Đôi khi mơ, thấy ta chỉ là một hằng số
Một nỗi nhớ
Vỗ ồ oạp
Bất động
Vào dòng thời gian...

Linh tinh về phim Elephant

Tối qua Vinh hỏi mình một câu, 'Nếu chú mày nói một câu thôi - chỉ một câu thôi về phim Elephant, thì chú mày sẽ nói gì ?' Mình thoái thác, với lí do chóng mặt, bởi vì không muốn nói nhiều về nó.

Sáng nay mình mới nghĩ ra một câu, bất chợt khi nắng ngày chiếu đưa đám qua mắt mình.

A slow-mo into the youth

The youth là một thứ gì đó cần được phải nhìn lại, nhìn thật chậm, thật thật, để chiêm nghiệm lấy nó. Vì giờ đây, ai cũng có vẻ quá ngây thơ khi nói rằng ta đã lớn.

Mày sẽ không lớn được nếu như mày chối bỏ tuổi trẻ của mình. Dù gì đi nữa, trưởng thành chính là tái sinh. Và có lẽ, tuổi trẻ chỉ là thứ tương đối, đồng đều. Tuổi trẻ không là tuổi, tuổi trẻ là tinh thần.

Tinh thần ? Vậy ánh sáng ở đâu khi cuộc đời của những đứa trẻ trong Elephant lại u ám đến thế, những thước phim chiếu chậm như đưa câu chuyện vào bãi tha ma. Đúng vậy, tiết tấu của phim chính là một hành trình đưa ta vào nghĩa địa. Kết thúc là hạ huyệt, chôn cất.

Ai là người tiễn đưa ?

Quê là gì ?

Vừa từ Long Hải, quê ngoại, về. Long Hải nằm cạnh Bà Rịa, Vũng Tàu. Biển đẹp và còn hoang sơ, không bày bừa du lịch dịch vụ om sòm như hai anh em bên cạnh. Long Hải còn có núi, cây rừng âm u. Sáng nay nghe tiếng chim kêu vượn hú mà nao lòng.

Con đường đất vào khu rẫy của bà con mình gập gềnh, cây cối xum xuê, trời mưa nên đường lầy lội. Vào trong thì tuyệt diệu, gió thổi lộng. Đi xe đò từ Sài Gòn đến đây chắc chỉ tốn khoảng 2 tiếng hơn tí. Trời lúc đi hơi nắng nóng, gặp đường xấu, cộng thêm ông lái xe la hét ỏm tỏi với bồ bịch của ổng qua điện thoại vì thua độ trận Brazil khiến chuyến đi đã mệt nay còn mệt hơn. Ổng hơi tưng tửng, vừa nghe nhạc xưa vừa lầm bầm chửi rủa vừa cười hô hố.

Vô trong rẫy, được nằm vỏng đung đưa, trời ươm nắng và gió hè xua tan đi mọi mệt nhọc. Được ăn con ngao (chắc cùng họ với con nghêu), con cúm (chắc cùng họ với con ghẹ), ăn cá lóc kho tộ, ăn hủ qua dồn thịch, leo lên một vách đá cao vút ngắm hết phố phường Long Hải, nhìn ra xa xa thấy cả Vũng Tàu. Đẹp vô cùng.

Quê nội, ở Plâyku, cao vút, đường sá lượn sóng thích cực kì. Đi xe Mai Linh mất khoảng một đêm là đến. Đi vào tháng 5, buổi sáng trời trong, mát rượi, trưa và chiều nóng cực, tối thì êm ru, lâu lâu mưa vài trận. Đường sạch. Bà con bên nội gốc Húê, nhưng vào đây sinh sống. Mình đông anh em cực kì.

Plâyku có một cái hồ, lớn đến mức người ta gọi nó là biển. Biển hồ. Con đường đi vào thật đẹp. Hai hàng cây bên đường như muốn ôm chặt lấy những người đi bên trong.

Mình đi thăm mộ ông nội. Khu nghĩa trang được xây trên một khu đồi. Những ngôi mộ kề bên nhau, sắp thành từng hàng hàng lớp lớp, trời mát mẻ cùng tiếng quạ kêu làm bầu không khí đặc quánh lại. Đi quanh thắp nhang cho những người thân đã mất, miệng cứ a di đà phật liên hồi.

Quê ngoại xưa hơn nữa là ở Tiền Giang, với những con sông đục màu, những chuyến đò ghe, những lần nhảy xuống sông tắm táp, những chiếc cầu lượn sóng. Quá khứ đó đã xa vời. Đất khó sống, mưa lũ khiến họ hàng bên ngoại nhà mình chuyển lên Long Hải.

Xưa hơn nữa, là ở Bảo Lộc, qua một khúc đèo đầy sương, mưa phùn rơi lất phất, nguy hiểm khôn cùng. Lên đến nơi rồi thì tuyệt đẹp. Bảo Lộc vừa được lên thành phố, bắn pháo đông đầy trời. Nhà cửa nhỏ bé, xinh xinh. Trời mát mẻ. Mưa ban đêm khi thành phố đã tàn, trong veo, khỏi phải nói. Cafe pha ngọt ngay, chắc để chống chọi cái lạnh. Thích và say trong Bảo Lộc. Bảo Lộc lãng đãng mơ màng, đường sá ngay hàng thẳng lối, hồ lớn thật đẹp.

Còn quê nào nữa ? Đó là ở trong tim, ở cái đất Sài Gòn này. Mưa nắng nắng mưa, hai mùa trái khoấy, những tiếng reo vang của hạt nắng, hạt nóng, hạt bụi mù mịt khi ta đi ra đường. Của những chuyến xe bus trông hiện đại nhưng với những con người cay cú phát vé bên trong. Của những con người chạy mãi trong cái kiếp sống nhỏ hẹp này.

Và của Hà Nội, của một trái tim đã lưu lạc nơi khác, chờ ngày kéo lại. Của một đợt nóng hổi kéo dài day dứt, đêm cúp điện thâu ngày. Của những trái sấu thương nhau chưa dứt. Của tiếng hát rồng bay Thăng Long nghìn năm tuổi.

Và cuối cùng thì, quê là gì ?

05-07-2010